’s Heeren Loo als adviseur Diversiteit op de conferentie ITO-Focus te Zuid-Afrika.
Het blijkt regelmatig dat ’s Heeren Loo in de ontwikkelingen op Interculturele Diversiteit enige bekendheid geniet. De resultaten in onder andere Den Haag en Almere krijgen, naast een veelheid aan lokale ontwikkelingen, regelmatig aandacht in den lande. Maar ook vanuit het buitenland blijkt er méér dan aandacht te zijn voor de wijze waarop ’s Heeren Loo het primair proces inricht en hoe zich dit naadloos verhoudt in de ontmoeting en verbinding met kleurrijke etniciteit en cultuur. Op verzoek van ITO-FOCUS Zuid-Afrika mocht ik als adviseur op het domein van Interculturele Diversiteit, tezamen met de directeur van het landelijk Expertisecentrum Diversiteit van de Nederlandse Politie, aanwezig zijn tijdens een vierdaagse conferentie in Johannesburg te Zuid-Afrika. Het land van ‘UBUNTU’.
ITO-Focus International is een wereldwijde netwerkorganisatie voor organisatieontwikkeling en opgericht vanuit Zuid-Afrika. De pijlers van ITO-Focus zijn: Diversiteit, Leiderschap en Duurzaamheid. Vanuit de Zuid-Afrikaanse overheid is ITO-Focus gevraagd een plan aan te leveren met als doel alle inwoners van een vijftal hiertoe geselecteerde gemeenten in de eerste levensbehoeften te voorzien. Dit vraagt om een visie op Zorg, om een weg naar ontmoeten en verbinding met zowel inwoners als met de gemeentelijke en landelijk verantwoordelijke overheden.
‘Be-leren’
In Zuid-Afrika kan men strafrechtelijk worden vervolgd bij het gebruiken van de scheldwoorden: ‘Kaffer’ (kaffir) en ‘Dutchman’. De koloniale tijd en de pas vijftien jaren afgeschafte Apartheid zijn hier de basis. Als je vooral niet gehoord wilt worden dien je als ‘de grote man van ’s Heeren Loo’ de Zuid-Afrikaanse cultuur te onderrichten. Er zal dan geen verbinding ontstaan. Ook hier, en dus niet anders dan in verbinding met etnische en culturele cliënten en medewerkers in eigen land, is de ware ontmoeting de basis voor het stellen van de juiste vragen, het luisteren en vervolgens het spreken.
‘Diversiteit: “UBUNTU”
De historie vanZuid-Afrika is die van de Apartheid. Deze is vijftien jaar geleden formeel afgeschaft. Mandela heeft Voor Zuid-Afrika diversiteit en bijbehorend leiderschap tot een van de pijlers voor de nieuwe samenleving gemaakt. Voor het Apartheidsmuseum in Johannesburg tref je dan ook Diversity als één van de vijf zuilen (lees kernwaarden) in de samenleving aan. Ubuntu betekent letterlijk: “Ik besta omdat jij bestaat” Het maakt ieder gelijkwaardig maar behoudt het verschil, en erkent de letterlijke en figuurlijke kleurrijkheid.
Het aandeel vanuit ‘s Heeren Loo kon ik met name leveren vanuit succesvolle praktijkvoorbeelden op lokaal niveau. Ook de processen binnen diverse regio’s waar men daadwerkelijk een start maakt richting diversiteits-denken en beleid zijn goede voorbeelden die vertaald konden worden naar de situatie daar. Welk type leiderschap is succesvol? Waarom is de investering in de ontmoeting zo wezenlijk? Wat is de kracht van de dialoog als instrument naar de verbinding met de organisatie (lees overheden)? Wat levert het investeren in training op cultuursensitiviteit op voor de communicatie?
De lokale en landelijke overheid heeft de laatste dag de presentatie van het plan van aanpak omarmt en beloond met een opdracht voor ITO-Focus. Hierbij vielen bureaus als KPMG en Deloitte & Touche af. Hoofdargument: Het plan beschreef, in tegenstelling tot de Angelsaksische projectaanpak, alle activiteiten die de weg naar Ontmoeting en Verbinding tussen de burger, de zorgvrager en de overheden zo noodzakelijk plaveit. De dialoog is hierbij als instrument geïmplementeerd.
‘Wederzijds leren’
Mijn ervaring is dat we vanuit ’s Heeren Loo wat te bieden hebben, véél te bieden hebben zelfs, maar dat we ook veel te leren hebben. Ook hier, net als in onze samenwerkingsverbanden met mensen en systemen van diverse culturen in eigen land, valt veel leergoed te halen. De verbinding tussen 11 (!) zwarte etniciteiten met een eigen etnische en culturele historie, plus de verbinding tussen zwart en blank is geënt op respect in luisteren en elkaar verstaan. Maar bovenal op het besef van de ‘Sense of Urgency’ dat succesvol ondernemen in een kleurrijke samenleving, of dat nu op het gebied van zorg, onderwijs, politiek of bedrijfsleven is tot duurzame resultaten leidt wanneer de investering in ‘Ubuntu’ (Diversity) als noodzaak wordt erkend en ingezet.
