Spanning in de driehoek bij echtscheidingen

Als een kind een beperking heeft, krijgen ouders vaker dan gemiddeld te maken met een echtscheiding. Volgens Chiel Egberts, grondlegger van de Driehoekskunde, is dat te verklaren doordat het opvoeden van een zorgenkind flink wat stress met zich meebrengt. Stress legt een grote druk op de partnerrelatie. Als sprake is van professionale zorg, dan heeft een echtscheiding vanzelfsprekend ook effect op de driehoek cliënt-familie-professional.

Chiel: "Vooral als exen hun strijd via hun kind voortzetten, is het voor een persoonlijk begeleider ingewikkeld om in positie te blijven. Ik kom nogal eens tegen dat de ene ouder de persoonlijk begeleider verbiedt om contact te hebben met de andere. Of dat de begeleider als boodschappenmeisje tussen ouders wordt gebruikt. Ook zijn er begeleiders die de rol van scheidsrechter of bemiddelaar op zich nemen. Soms is het gedrag van één van de ouders zo extreem dat de begeleider partijdig wordt. Het kan ook voorkomen dat de begeleider uit medelijden met de cliënt probeert de begeleider te compenseren voor wat de cliënt tekort komt bij diens ouders."

Driehoekskunde kan ouders en begeleiders uitkomst bieden. Nadenken over elkaars rol in de driehoek helpt om in positie te blijven, om je vanuit je eigen hoek te verbinden met alle betrokkenen. De begeleider laat vanuit zijn professionele hoek betrokkenheid zien en helpt mensen om zich met elkaar te verbinden. Ouders kunnen zich verplaatsen in de positie van elkaar en van de betrokken zorgprofessionals. Dat kan veel opleveren, zoals in het geval van Hans Hutten, vader van Mark Hutten uit Wekerom. Na een zware periode waarin Hans zich buitenspel gezet voelde, is hij nu weer een volwaardig onderdeel van de driehoek. Hans vertelde zijn verhaal op het 's Heeren Loo congres Ik en mijn familie dat op 13 april plaatsvond in Groenekan.

Driehoek

"Hans heeft een sterke emotionele binding met zijn zoon. Dat is mooi en bijzonder", vertelt Chiel. "Die band moet je respecteren. Een goede band met beide ouders is van belang, zeker voor kwetsbare kinderen. Vader, moeder en kind vormen immers samen de oerdriehoek. Is de oerdriehoek niet in balans, dan heeft dat een belemmerende werking op de zorgdriehoek. "

In het geval van Hans doorkruiste een uitspraak van de curator de verhouding tussen Mark en Hans. Een situatie die vaker voorkomt binnen de zorg. De curator had in de ogen van Hans besloten dat Hans geen gesprekspartner meer was voor Mark. Chiel: "Dat dat geen optimale situatie was, werd al snel voor alle betrokkenen duidelijk. Er ontstond veel onrust, ook voor Mark. Binnen de theorie van Driehoekskunde hebben beide ouders recht van spreken. Dit moet je niet verabsoluteren, bij spanningen kan het soms anders lopen. Maar ik pleit er toch voor om beide ouders zoveel mogelijk in beeld te houden. Het is belangrijk dat een kind zich met beide ouders kan identificeren."

Zorgbegeleiding

In de relatie tussen Hans en zijn ex-vrouw is Mark een strijdpunt in wat zij elkaar gunnen. Wie mag wanneer op bezoek komen? En wie heeft wat voor het zeggen? Ondanks dat begeleiders zich in de tegenoverliggende hoek van de driehoek bevinden, komen ze in dit soort situaties vaak tussen ouders in te staan. "Dat moet je voorkomen", vindt Chiel. "Je moet je liever niet bemoeien met de tegenoverliggende zijde van de driehoek. Die zijde is het enige onderdeel in de driehoek waarop een hoek geen directe invloed op uitoefent. Dat laat een belangrijk principe van de Driehoekskunde zien: houd je buiten wat er tussen die beide andere hoeken gebeurt, dat is niet aan jou, het helpt zelfs niet om er een mening over te hebben!" Een goede persoonlijk begeleider helpt om de driehoek in balans te houden door iedereen de rol te gunnen die hij verdient." Volgens Hans Hutten kan de huidige persoonlijk begeleider van Mark dat als geen ander. Hans voelt zich gehoord en gerespecteerd.

Levenslang

Een echtscheiding is ingrijpend, zeker als er kinderen bij betrokken zijn. Chiel: "Dat is nog meer het geval als dat kind een zorgenkind is omdat ouders dan in zekere zin ‘levenslang hebben'. Hun hele leven worden ze er door professionals op aangesproken om er samen voor hun kind te zijn. Juist dan wordt het pijnlijk duidelijk hoe ingewikkeld het is om een niet ongedaan te maken loyaliteit met een kind te combineren met een verbroken loyaliteit met een partner."

Stralen na een zwarte bladzijde

Hans: "Ik ben een gescheiden vader. De zorg en verbondenheid met mijn zoon Mark deel ik met mijn ex-vrouw en de mensen die bij 's Heeren Loo voor hem zorgen. Dat is niet altijd gemakkelijk. Er is zelfs een tijd geweest dat ik buiten spel ben gezet. Zo voel ik dat. Dit was voor mij het begin van de meest zwarte bladzijde uit mijn leven. Ik werd zeer depressief. Heb me een jaar lang totaal ontredderd gevoeld. Het voelde alsof ik uit de ouderlijke macht was gezet. Ik had een slecht contact met steeds weer andere persoonlijke begeleiders. Het contact met de zorgmanager heb ik op een gegeven moment verbroken. Alles werd beter toen Driehoekskunde binnen de groep van Mark werd geïntroduceerd."

"In een klankbordgroep op de groep van Mark ben ik Chiel Egberts tegengekomen. Ik heb zijn boekje heel goed gelezen. Ik ben rollen gaan wisselen om me te kunnen verplaatsen in de positie van een ander. Na een tijdje dacht ik ‘potverdorie, zo zit het dus'. Het werd me duidelijk hoe iedereen vanuit zijn eigen rol betrokken is bij Mark. En dat er ook begrenzingen zijn. Ik vind het lastig om met mijn ex in de driehoek met Mark te zitten. En ook in de driehoek met mijn ex en de persoonlijk begeleider moet ik me continu bewust zijn van mijn rol. Soms wil ik te veel op de stoel van begeleiders zitten. Chiel zei: ‘Heb nu de kracht om met de manager in gesprek te gaan'. Dat heb ik gedaan. We hebben het verbroken contact hersteld. En nu Mark na veel wisselingen ook een evenwichtige en fijne persoonlijk begeleider heeft, straal ik weer. Dat zie je terug aan Mark. Hij gebruikt meer woorden, hij zingt, hij groeit weer! Ik ben nu een gelukkige vader."