Laatste nieuws
Vandaag hield Kees Erends van de Raad van Bestuur de Han Nakken Lezing 2018. Daarin deelde hij de...
Kersverse begeleider Melike Senler schrijft in haar weblog voor Klik over de overstap die ze...
Wat heb je aan kennis als het niet op de goede plek terecht komt? De kennis die binnen en buiten...

"Verkeerd gebruik van melatonine kan slaap-waakritme verstoren"

Maandagavond sprak dr. Wiebe Braam, Arts Verstandelijk Gehandicapten bij ’s Heeren Loo, in het tv-programma RADAR over slaapproblemen die kunnen ontstaan door het gebruik van melatonine. "Ook mensen met een verstandelijke beperking gebruiken dit middel dikwijls verkeerd", aldus Wiebe. We vroegen hem uitleg te geven over dit lastige onderwerp.

Wat doet melatonine precies?

"Melatonine zorgt ervoor dat we kunnen gaan slapen ‘s nachts. In de avond maakt ons lichaam zelf dit stofje aan. Het is een hormoon dat wordt gemaakt in de hersenen. Bij de ene persoon wordt het al eerder aangemaakt dan bij de ander, daarom heb je ook ochtend- en avondmensen. Iedereen heeft dus een eigen slaapritme. In de loop van de nacht wordt melatonine weer afgebroken. Zo word je weer wakker."

Waarom slikken mensen melatonine als medicijn?

"Het slikken van melatonine is bedoeld voor mensen die een stoornis hebben in het melatonineritme. Bijvoorbeeld omdat het tijdstip van aanmaken niet goed is, of bij te weinig aanmaak van melatonine. Daardoor kan het slaap-waakritme in de war raken. Om dit op te lossen slikken mensen melatonine."

Waar gaat het mis?

"Bij ongeveer 10% van de mensen breekt melatonine te traag af. Bij mensen met een verstandelijke beperking gaat dit percentage richting de 50%, is onze ervaring. Zij kunnen baat hebben bij melatonine, maar dan wel in een erg lage dosering. Verder is het bij hen opvallend dat het middel de eerste weken van de behandeling erg goed helpt. Zij lopen echter na enkele weken het risico op 'opstapeling' van melatonine in het lichaam en daardoor een ontregeling van het slaap-waakritme. Dan gaat het dus opnieuw mis! Het kan dan zelfs gebeuren dat de dosering wordt verhoogd, wat een averechts effect heeft."

In RADAR vertelde u over Esmee. Kunt u haar verhaal nog een keer toelichten?

"Esmee is 20 jaar oud en ernstig meervoudig gehandicapt. Ze had moeite met in- en doorslapen: 's Nachts was ze klaarwakker en ging ze koprollen. Dat was niet alleen voor haarzelf moeilijk, maar ook voor haar ouders. Op advies van de huisarts is Esmee 1 mg melatonine gaan gebruiken. Na verloop van tijd werkte dit niet meer. De dosis werd toen verhoogd. Op een gegeven moment slikte ze zelfs 5 mg melatonine. Uiteindelijk kwam ze bij ons op de slaappoli." 

Hoe is Esmee uiteindelijk geholpen op de slaappoli?

"We hebben haar melatoninespiegel overdag gemeten, als je dus niet hoort te slapen. Die hoort nul te zijn, maar was bij Esmee extreem hoog. Daaruit bleek dat zij de melatonine-tabletten niet goed kon afbreken. Haar slaapproblemen werden juist verergerd door het gebruik van melatonine. We hebben geadviseerd een week met melatonine te stoppen en daarna door te gaan met een lage dosering (0,2 mg). En nu slaapt ze vlot in en goed door tot de volgende morgen."

Wie heeft wél baat bij het gebruik van melatonine?

"Het is belangrijk om te weten of je een stoornis in het melatonine ritme hebt of gewoon weinig melatonine aanmaakt. Dit kan vastgesteld worden door de melatoninespiegel te meten in speeksel. Wanneer de afgifte van melatonine te laat op gang komt kan dit ‘teruggeschoven' worden door inname van melatonine 5 uur voordat de melatonine afgifte begint (het zogeheten DLMO tijdstip). Zijn de melatonine spiegels alleen maar te laag, dan wordt melatonine ¾ tot 1 uur voor het naar bed gaan gegeven. Kortom, melatonine kan uitkomst bieden mits je het op de juiste manier en met de juiste dosering gebruikt."

Kun je zelf inschatten of je melatonine traag afbreekt?

"De kans dat je lichaam melatonine traag afbreekt is groot wanneer je moeilijk inslaapt als je 's avonds koffie hebt gedronken. Cafeïne, wat in koffie zit, en melatonine worden namelijk door hetzelfde enzym afgebroken. Voor deze groep mensen kan melatonine een uitkomst zijn, maar wel in zeer lage dosering. Een trage afbraak van melatonine is erfelijk. Voor kinderen betekent dit dat de kans dat zij melatonine traag afbreken groot is wanneer een van beide ouders 's avonds niet kan slapen wanneer deze na 18:00 koffie drinkt."

Melatonine is in Nederland zonder recept verkrijgbaar. Maar is het niet beter om altijd advies in te winnen bij een arts?

"Absoluut! Foutief gebruik van melatonine kan je slaap-waakritme in de war brengen. Dat staat niet in de bijsluiter. Ga daarom altijd langs een arts voor een goed advies en een juiste diagnose. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen terecht op onze slaappoli in Wekerom." 

Heeft u tips, voor mensen die minder goed slapen?

"Om goed te kunnen slapen gebruiken veel volwassenen en kinderen melatonine. Maar dat moet je niet zomaar slikken. Je kunt namelijk ook kijken wat je kunt veranderen voor het slapen gaan. Denk bijvoorbeeld aan tijdig rust nemen, de dag als het ware afbouwen. En misschien nog wel belangrijker: laat je telefoon of tablet met rust voordat je gaat slapen."

Dr. Wiebe Braam is gepromoveerd op dit onderwerp. Benieuwd naar zijn (wetenschappelijk) onderzoek? Bekijk hier twee artikelen:
Oorspronkelijk artikel over foutief melatonine gebruik (Medisch Contact, 2016)
Sleutelen aan melatonine gehalte (Markant, 2010)

Heeft u vragen naar aanleiding van de uitzending van RADAR of dit artikel? Of wilt u een afspraak maken bij de slaappoli? Neem dan contact met ons op. U kunt dr. Wiebe Braam ook direct een e-mail sturen: [email protected]

 



Reacties

Er zijn nog geen reacties. Word de eerste.