« Terug

Afbouwen van vrijheidsbeperkingen; met moed, beleid en wetenschap

Afbouwen van vrijheidsbeperkingen; met moed, beleid en wetenschap

Vrijheidsbeperkingen. Een onderwerp dat momenteel volop in de belangstelling staat. En vooral het afbouwen ervan. Maar de dagelijkse praktijk is nog zo simpel niet. Waar moet je beginnen? Hoe pak je het aan? Dat werd de focus van het onderzoek. Een enorme uitdaging. Die ik vol enthousiasme ben aangegaan.

In de jaren voor ik het onderzoek startte, werkte ik als orthopedagoog in Ermelo. Wat me toen altijd al fascineerde, was hoe we cliënten meer vrijheid konden geven. En welk proces teams dan doormaken. Van daaruit ben ik in 2013 begonnen met onderzoek naar het gebruik en afbouwen van vrijheidsbeperkingen. Een samenwerking tussen ’s Heeren Loo en de VU Amsterdam.

Definiëren en registreren

Maar… wat verstaan we eigenlijk onder vrijheidsbeperkingen? In navolging van wetgevers, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland en collega-onderzoekers zijn wij uitgegaan van de brede definitie van een vrijheidsbeperking: ‘elke maatregel, fysiek en verbaal, die beperkend is voor de cliënt’. Met dit gegeven helder voor ogen, kon ik op zoek naar antwoorden op vragen als: Welke vrijheidsbeperkingen worden op welke momenten toegepast? En beoordelen verschillende mensen dezelfde situatie eigenlijk wel op dezelfde manier? Voor het beantwoorden van deze vragen, zijn we de vrijheidsbeperkingen gaan registreren. En wel in 50 willekeurig gekozen woningen van ’s Heeren Loo. Uit de registratie blijkt gelukkig dat we het regelmatig eens zijn in de beoordeling van een situatie.

Registreren loont

Registreren is een investering voor begeleiders. Maar het is zeker niet voor niets. Sterker nog: het is een voorwaarde voor de afbouw van vrijheidsbeperkingen. Als je goed registreert, zie je namelijk pas wat je doet. Waardoor je het gesprek erover echt goed kan voeren. Dit gesprek zorgt weer voor bewustwording bij medewerkers, familie en de bewoner zelf. Dit maakte zichtbaar hoe belangrijk het is om te kijken naar de specifieke cliënt in de specifieke situatie. Onder begeleiding naar buiten gaan bijvoorbeeld. Dit is voor de ene cliënt een feest en voor de ander een nachtmerrie. En dus een vrijheidsbeperking. Al met al kunnen we dus nu al in het onderzoek zien dat registreren veel kan opleveren.

Expertiseteam Vrijheidsbeperkingen

We willen ook graag weten of een speciaal gespecialiseerd team kan helpen bij het verantwoord en duurzaam afbouwen van vrijheidsbeperkingen. Dit doen we door bij 25 van de 50 woningen de begeleiding te laten ondersteunen door het ‘expertiseteam Vrijheidsbeperkingen’. Dit team heeft specifieke kennis over de afbouw. En bestaat uit ongeveer 20 experts uit heel 's Heeren Loo. Bijvoorbeeld artsen voor mensen met een verstandelijke beperking (AVG’s), fysiotherapeuten en psychologen. Daarnaast hebben ook managers zorg en cliëntvertegenwoordigers een plaats in het team. Samen vormen zij een compleet beeld van de bewoner en de situatie.

Hoopvol

We vergelijken deze 25 woningen met de 25 woningen waar het expertiseteam niet bij betrokken is. En dan zien we al verschillen. In de groep mét expertiseteam, zijn op sommige woningen bijna alle vrijheidsbeperkingen afgebouwd. Deuren zijn niet meer op slot, er worden geen gordels meer gebruikt en het ‘centraal inluisteren’ staat alleen aan als de bewoner dat graag wil. Daarnaast wordt er niet meer gefixeerd. Zo ook bij Stien. Een volwassen vrouw met een ernstige verstandelijke beperking. Zij had veel moeite met overgangsmomenten tussen activiteiten. Experts ontwikkelden een speciale fotoreeks.

En dit helpt haar nu om zulke situaties beter te begrijpen. Zo blijft ze rustig. En verwondt zichzelf niet meer. Een prachtig resultaat. Een expertiseteam lijkt dus van toegevoegde waarde te kunnen zijn om een team verder te helpen. Maar alleen als er sprake is van een goede samenwerking tussen het team op de woning en het expertiseteam. En als beide teams het eens zijn over de vrijheidsbeperkingen en de mogelijkheden voor afbouw.

Samen voor vrijheid

Ik ben blij dat ik dit onderzoek kan doen. Dankbaar ben ik de vele medewerkers voor hun openheid. En dat zij er vol lef mee aan de slag zijn gegaan. Samen houden we zo het onderwerp levend. En samen met hen hoop ik bij te dragen aan dat wat we allemaal graag willen. Zo veel mogelijk vrijheid voor iedereen.

Meer weten?

In 2017 verwacht ik samen met de VU meer resultaten te publiceren. Bijvoorbeeld inzicht in wat ’s Heeren Loo kan veranderen aan haar zorg om het afbouwen van vrijheidsbeperkingen makkelijker te maken. Maar heb je in de tussentijd vragen? Over het onderzoek, de huidige resultaten of de werkwijze van het expertiseteam? Mail mij dan gerust via [email protected].

Reacties

Reacties

peter
Mooi artikel,
Hoe komt het dat er in het expertise team geen begeleiders zitten. ?
Geplaatst op 19-11-16 21:03.
Inge
Vaak helpt het al om anders te kijken naar gedrag. Om te zoeken naar de vraag achter het gedrag, zoals bij Triple-c. Goed stuk! Ben benieuwd naar de resultaten van het onderzoek en wat we hiervan kunnen meenemen in onze begeleiding naar onze bewoners..
Geplaatst op 20-11-16 19:46.
Baukje
Dag Peter, dank voor je reactie. Op dit moment zitten er inderdaad geen begeleiders in het expertiseteam. Er waren begeleiders betrokken maar deze konden dit, in verband met andere werkzaamheden, niet voortzetten. Tijd voor nieuwe aanwas!
Hartelijke groet, Baukje Schippers
Geplaatst op 2-12-16 9:27 in antwoord op peter.
Baukje
Dag Inge,
bedankt voor je reactie. Ik hoop in 2017 meer te kunnen vertellen over de uitkomsten van het onderzoek. Zoals jij ook aangeeft zoekt het expertiseteam naar de vraag achter het gedrag. Vervolgens kijken we hoe we deze vraag het beste kunnen beantwoorden.
Vriendelijke groet, Baukje
Geplaatst op 2-12-16 9:29 in antwoord op Inge.