Seksualiteit

Seksualiteit hoort bij het leven. Echter, mensen met een (licht) verstandelijke beperking zijn kwetsbaarder dan andere mensen. ‘s Heeren Loo begeleidt jongeren en volwassenen met een verstandelijke beperking bij het ontwikkelen van een gezonde seksualiteitsbeleving.

Wel of niet samen zijn in een kamer?

Jeffrey is 14 jaar en heeft een verstandelijke beperking. Hij heeft verkering met Sharon. Jeffrey vertelt aan zijn begeleiders dat hij met zijn vriendin ook af en toe op zijn kamer wil zitten, zonder begeleiding. “Om te zoenen en zo”. Het team discussieert over de vraag hoe ze hiermee moeten omgaan. Elke puber heeft hier toch recht op? Of moeten we het verbieden, omdat we niet weten of Sharon haar grenzen goed kan aangeven. Misschien gebeurt er meer dan zij wil. De ouders geven aan dat zij dit absoluut niet zien zitten. Ze zijn bang dat ze meer doen dan zoenen alleen en ze vinden hun kinderen nog te jong voor anticonceptie. In overleg met de ouders besluit het team om met beide jongeren in gesprek te gaan over het onderwerp. Als ze goed weten wat kan en wat passend is, kan Sharon haar grenzen zelf aangeven en kan Jeffrey hiermee rekening houden. Zo helpen we hen een leuke verkering te hebben.

Hoe bewaak ik mijn grenzen?

Esmee is een jonge vrouw met het syndroom van Down. Ze wil graag een relatie met een leuke jongen. Maar ze vindt het lastig om haar grenzen te bewaken. Het is belangrijk dat ze hier goed mee kan omgaan. Esmee krijgt hiervoor begeleiding van een medewerker die zich heeft gespecialiseerd in seksualiteit en lid is van het expertiseteam Seksualiteit.

Ik val op jongens. Wat moet ik doen?

Tim heeft een licht verstandelijke beperking. Hij heeft vriendinnetjes gehad, maar eigenlijk wist hij wel dat hij op jongens valt. Tim heeft het hier moeilijk mee. Hij denkt negatief over zichzelf en is bang dat ze hem op school gaan pesten als ze erachter komen. Hoe moet hij omgaan met zijn gevoelens? Tim krijgt nu goede ondersteuning voor een gezonde seksuele ontwikkeling. 

Is seksualiteit wel voor mij?

Jantine is een vrouw van 55 jaar met een verstandelijke beperking. Ze heeft altijd geleerd dat seksualiteit niet voor haar was weggelegd en dat het niet mocht. Jantine heeft sinds korte een lieve vriend. Ze weet niet hoe ze moet omgaan met seksualiteit. Dankzij goede begeleiding leert ze nu, stapje voor stapje, wat kan en wat ze wel en niet wil.

Omgaan met lastige situaties

Mensen met een (licht) verstandelijke beperking hebben seksuele gevoelens. Maar door hun jongere emotionele leeftijd kunnen lastige situaties ontstaan. Zoals een puber met een verstandelijke beperking die zijn grenzen niet goed kan aangeven. Ook zijn er cliënten met een kinderwens. Hoe ga je hiermee om?

Advies en begeleiding bij de seksuele ontwikkeling

De begeleiders van ’s Heeren Loo geven informatie en voorlichting over seksualiteit. Want zij staan het dichtst bij de cliënt en zijn dus vertrouwd voor hem. Soms is extra deskundigheid nodig. Dan kunnen cliënten, ouders/verzorgers en begeleiders terecht bij een gespecialiseerde medewerker van het expertiseteam Seksualiteit van ’s Heeren Loo. Meestal is dat een gedragswetenschapper.

Pubers, en ook oudere cliënten, verkennen grenzen. Dat hoort bij hun seksuele ontwikkeling. Zo leren ze wat ze fijn vinden. Ook leren ze om rekening te houden met de wensen van de ander. Soms gebeuren er dingen die over de grens gaan, voor de cliënt zelf of voor de ander.

Tijdens een gesprek tussen begeleider en puber wordt duidelijk waarom iets wel of niet kan en wat eventuele oplossingen zijn. Samen met cliënt en zijn ouders maken we afspraken over begeleiding bij de seksuele ontwikkeling. We brengen eventuele risico’s in kaart en bepalen hoe we deze kunnen beperken. De begeleider legt de afspraken vast in het ondersteuningsplan. Eventueel doet de begeleider een beroep op de gedragswetenschapper die in het expertiseteam zit.

Belangrijke uitgangspunten daarbij:

  • Open communicatie. We maken en houden het onderwerp bespreekbaar.
  • Stimuleren van gezonde ontwikkeling. De behoefte aan intimiteit en geborgenheid kunnen en willen we niet onderdrukken. Voorlichting is belangrijk om de seksuele gezondheid te stimuleren.
  • Voorlichting. Er zijn bijvoorbeeld veel spellen over intimiteit en seksualiteit. Na toestemming van ouders/verzorgers kan een begeleider of een andere professional die met een cliënt doen.
  • Preventie. Onder preventie valt voorlichting, maar ook het in kaart brengen van risicovol gedrag. De seksuologe-psychologe van 's Heeren Loo houdt gesprekken met cliënten, ouders en begeleiders, verzamelt informatie en adviseert over begeleiding en/of behandeling. Bij complexe vragen werkt ze samen met bijvoorbeeld een AVG-arts en een gedragswetenschapper.

Seksuele voorlichting en weerbaarheidstrainingen

Alle cliënten die dit willen, kunnen seksuele voorlichting krijgen via hun begeleider. Ook kunnen ze bijvoorbeeld een weerbaarheidstraining volgen. Begeleiders van 's Heeren Loo zijn geschoold in het geven van seksuele voorlichting en het praten over seksualiteit.

Seksueel overschrijdend gedrag of seksueel misbruik

(Een vermoeden van) seksueel overschrijdend gedrag of seksueel misbruik grijpt diep in. Als we dit signaal krijgen, melden we dit volgens de afspraken die er binnen ’s Heeren Loo zijn. Bovendien behandelen we de cliënten die dit gedrag vertonen, of die zelf het slachtoffer zijn van seksueel misbruik. Daarbij werken we met therapieën, zoals muziektherapie en beeldende therapie. We geven ook gesprekstherapie en EMDR-therapie (traumabehandeling). Bij ingewikkelde vragen werkt een gespecialiseerde medewerker van het expertiseteam Seksualiteit samen met bijvoorbeeld een Arts Verstandelijk Gehandicapten (AVG) en een gedragswetenschapper. In het expertiseteam werkt ook een seksuoloog.

Maak seksualiteit bespreekbaar

Het is belangrijk om het onderwerp seksualiteit bespreekbaar te maken met je kind of cliënt. Dat kan bijvoorbeeld aan de hand van:

Het boek ‘Ik en de ander’

Je zoontje wordt man, niet heel gemakkelijk, wel natuurlijk. Dit proces voltrekt zich voor het grootste deel buiten het zicht van de ouders. Maar niet als je een kind met een verstandelijke beperking hebt. Dan is seksualiteit een lastig onderwerp. Hoe maak je dit bespreekbaar en beantwoord je de vraag naar begeleiding? Ria ontwikkelde voor haar zoon met het syndroom van Down het boek 'Ik en de ander’.

Het werkpakket ‘Beautiful Me’

In het werkpakket ‘Beautiful Me’ (onderdeel ‘Seks en relaties’) vind je korte filmpjes en werkbladen om dit thema te bespreken met mensen met een verstandelijke beperking. Meer over 'Beautiful Me’.

Behoefte aan advies en begeleiding over seksualiteit?

Heb je een kind met een verstandelijke beperking en heb je behoefte aan advies en begeleiding over seksualiteit? Stel je vraag aan een van onze medewerkers, telefoon: 0800 3 55 55 55, e-mail: [email protected]sheerenloo.nl.