Seksualiteit

Seksualiteit is belangrijk voor de ontwikkeling en het gevoelsleven. Echter, mensen met een (licht) verstandelijke beperking zijn kwetsbaarder dan andere mensen. ‘s Heeren Loo begeleidt jongeren met een verstandelijke beperking – en als dat nodig is ook volwassenen – bij het ontwikkelen van een gezonde seksualiteitsbeleving.

Wel of niet samen zijn in een kamer?

Jeffrey is 14 jaar en heeft een verstandelijke beperking. Hij heeft verkering met Sharon. Jeffrey vertelt aan zijn begeleiders dat hij met zijn vriendin ook af en toe op zijn kamer wil zitten, zonder begeleiding. “Om te zoenen en zo”. Het team discussieert over de vraag hoe ze hiermee moeten omgaan. Elke puber heeft hier toch recht op? Of moeten we het verbieden, omdat we niet weten of Sharon haar grenzen goed kan aangeven. Misschien gebeurt er meer dan zij wil. De ouders geven aan dat zij dit absoluut niet zien zitten. Ze zijn bang dat ze meer doen dan zoenen alleen en ze vinden hun kinderen nog te jong voor anticonceptie. Dat wordt dus de afspraak.

Omgaan met lastige situaties en dilemma’s

Mensen met een (licht) verstandelijke beperking hebben ook seksuele gevoelens. Maar vanwege de jongere emotionele leeftijd kunnen dilemma’s ontstaan. Zoals ontluikende seksualiteit bij een puber met een verstandelijke beperking. Ook zijn er cliënten met een kinderwens. Hoe ga je hiermee om?

Advies en begeleiding bij de seksuele ontwikkeling

De begeleiders van ’s Heeren Loo geven reguliere informatie en voorlichting over seksualiteit. Want zij staan het dichtst bij de cliënt en voelen dus vertrouwd. In sommige gevallen is specifieke deskundigheid nodig. Dan kunnen cliënten, ouders/verzorgers en begeleiders terecht bij de seksuologe-psychologe van ’s Heeren Loo.

Pubers, en soms ook oudere cliënten, verkennen grenzen. Vooral op momenten dat het niet mag. Tijdens een gesprek wordt duidelijk waarom iets wel of niet kan en wat eventuele oplossingen zijn. Samen maken we afspraken over begeleiding bij de seksuele ontwikkeling. We brengen de eventuele risico’s in kaart en bepalen hoe we deze kunnen beperken. De begeleider legt de afspraken vast in het ondersteuningsplan. Eventueel doet de begeleider een beroep op de gedragswetenschapper die in het expertiseteam zit.

Belangrijke uitgangspunten daarbij:

  • Ouders of wettelijk vertegenwoordigers beslissen.
  • Open communicatie. We maken en houden het onderwerp bespreekbaar.
  • Niet onderdrukken. De behoefte aan intimiteit en geborgenheid kunnen en willen we niet onderdrukken. Voorlichting is belangrijk om de behoefte in goede banen te leiden.
  • Voorlichting. Er zijn bijvoorbeeld vele spellen over intimiteit en seksualiteit. Na toestemming van ouders/verzorgers kunnen die met een cliënt worden gedaan.
  • Preventie. Onder preventie valt voorlichting, maar ook het in kaart brengen van risicovol gedrag. expertisecentrum Advisium heeft daarin een sleutelrol.

Seksuele voorlichting en weerbaarheidstrainingen

Alle cliënten die dit willen, kunnen seksuele voorlichting krijgen via hun begeleider. Ook kunnen ze bijvoorbeeld een weerbaarheidstraining volgen. Begeleiders van 's Heeren Loo zijn geschoold in het geven van seksuele voorlichting en het praten over seksualiteit.

Seksueel overschrijdend gedrag of seksueel misbruik

(Een vermoeden van) seksueel overschrijdend gedrag of seksueel misbruik grijpt diep in. Als we dit signaal krijgen, doen we onmiddellijk onderzoek naar de ernst en aard hiervan. Bovendien behandelen we cliënten die dit gedrag vertonen of die zelf het slachtoffer zijn van seksueel misbruik. We hebben diverse soorten therapieën, zoals muziektherapie en beeldende therapie. We geven ook gesprekstherapie en EMDR-therapie (traumabehandeling). Bij complexe vragen werkt de seksuologe-psychologe samen met bijvoorbeeld een Arts Verstandelijk Gehandicapten (AVG) en een gedragswetenschapper.

Maak seksualiteit bespreekbaar

Het is belangrijk om het onderwerp seksualiteit bespreekbaar te maken met je kind of cliënt. Dat kan bijvoorbeeld aan de hand van:

Het boek ‘Ik en de ander’

Je zoontje wordt man, niet heel gemakkelijk, wel natuurlijk. Dit proces voltrekt zich voor het grootste deel buiten het zicht van de ouders. Maar niet als je het syndroom van Down hebt. Dan is seksualiteit een lastig onderwerp. Hoe maak je dit bespreekbaar en beantwoord je de vraag naar begeleiding? Ria ontwikkelde voor haar zoon het boek 'Ik en de ander’.

Het werkpakket ‘Beautiful Me’

In het werkpakket ‘Beautiful Me’ (onderdeel ‘Seks en relaties’) vind je korte filmpjes en werkbladen om dit thema te bespreken met mensen met een verstandelijke beperking. Meer over 'Beautiful Me’.

Behoefte aan advies en begeleiding over seksualiteit?

Ben je een ouder en heb je behoefte aan advies en begeleiding over seksualiteit? Stel je vraag aan een van onze medewerkers, telefoon: 0800 3 55 55 55, e-mail: [email protected].