Vacatures 14 nieuw

De gehandicaptenzorg anno 2018: samen geven we de zorg vorm

Op donderdag 13 december mocht ons bestuurslid Kees Erends de Han Nakken Lezing 2018 verzorgen. Hij schreef daarover het volgende blogbericht, dat eerder op zijn LinkedIn-pagina verscheen.

Werken in de Driehoek

Vandaag had ik de eer om de Han Nakken Lezing 2018 te verzorgen. Een hele mooie gelegenheid om als vertegenwoordiger van een zorgorganisatie onze kijk op de gehandicaptenzorg anno 2018 te delen. Deze kijk is gebaseerd op ‘Werken in de Driehoek’. Vanuit de zienswijze dat zorgverlening pas goed kan zijn als deze plaatsvindt in afstemming met de mens met een beperking, diens verwanten en de zorgprofessional. Onderschreven door onderzoek én ervaringsdeskundigen is dit een manier van werken die voor ons allemaal steeds vanzelfsprekender wordt. En die haaks staat op het pad dat mensen met een beperking en hun verwanten ‘vroeger’ volgden.

Samenwerken in de Driehoek

Carla Vlaskamp beschrijft het in de door haar ontwikkelde methode ‘Perspectief’: ‘de wensen en behoeften van mensen met een zeer ernstige meervoudige beperking (EMB/ZEMB) worden pas duidelijk in hun relatie met de belangrijkste mensen in hun omgeving: ouders en professionals’. Haar voorganger, Han Nakken, zei in 1987 al het volgende: “Orthopedagogiek heeft betrekking op die ernstige problemen bij het opvoeden waar speciale hulp nodig is om ze op te lossen, dan wel tot een voor betrokkenen aanvaardbaar niveau te verminderen.” In 2007 beschreef Chiel Egberts het driehoekig fundament voor kwaliteit van zorg; de relatie en de balans tussen de rollen van cliënt-verwant-zorgprofessional zijn essentieel. Maar ook de interactie tussen de verschillende rollen heeft invloed op de kwaliteit van zorg. In de Han Nakken Lezing van 2016, sprak Bea Maes over de ‘cruciale rol van begeleiders in het ondersteunen van sociale interactie en participatie van mensen met Ernstig Verstandelijke en Meervoudige Beperkingen (EMB)’. Kortom, het moge duidelijk zijn dat ‘samenwerken in de behandeldriehoek’ een steeds breder draagvlak krijgt.

Paradigmaverschuiving

Het besef dat de zorg voor de mens met een (ernstige) verstandelijke beperking niet alleen om ‘de cliënt’ draait, maar om diens hele systeem, is er echter niet altijd geweest. In de traditionele gehandicaptenzorg konden ouders van een kind met een beperking ‘het niet meer aan’, en ging het kind naar een instelling. Daar werd het verzorgd en kwamen de ouders ‘op bezoek’. Ook de wetenschappelijke kennis stond vroeger ver van de zorg af. De betrokken partijen opereerden los van elkaar. Verwanten en professionals hadden weinig status. Dat is nu wel anders: zowel verwanten als professionals worden gelukkig meer en meer serieus genomen. Maar het gaat verder dan dat; cliënten en verwanten worden gezien als ervaringsdeskundigen. Dit maakt dat zij een bron van kennis zijn, met eigen ideeën. Ouders durven te erkennen dat het hele gezinssysteem de dupe is van een kind met een beperking en dat de zorgbehoeften daarom ook verder reiken dan ooit. Gesteund door lotgenoten via social media en initiatieven als ‘Wij zien je wel ’, zijn verwanten mondiger dan ooit en nemen zij terecht positie in de driehoek in. Ditzelfde geldt voor professionals: de tijd van strikt protocollen volgen is voorbij. Professionals willen méedenken over die protocollen, en ze evalueren. Bijstellen waar nodig. Het liefst zelfs minder (strikte) protocollen en regels in de zorg. Zodat de zorg die zij verlenen (weer?) om ‘de bedoeling’ kan draaien: mensen verder helpen.

Brede kennis

Werken vanuit de driehoek loopt als een rode draad door de besturingsfilosofie van ’s Heeren Loo. En beperkt zich niet tot de driehoek cliënt-verwant-zorgprofessional. Ook de organisatie van onze zorg is gebaseerd op de balans tussen cliëntbelang, personeelsbelang en organisatiebelang. We streven vanuit daar naar respectievelijk een goed leven, mooi werk en een duurzaam gezonde organisatie. En als we het over kennis hebben, en de toepassing daarvan, spreken we weer van een driehoek: die van ervaringskennis (cliënten en verwanten), professionele kennis (zorgprofessional) en wetenschappelijke kennis (kennisinstituten). input wordt in de praktijk opgehaald en ook daar weer direct toegepast. Academische werkplaatsen maken mogelijk dat instellingen, ouders en universiteiten samenwerken. We zien kennis als katalysator van die paradigmaverschuiving: van zorginstelling centraal, via cliëntregie (PGB) centraal, naar co-creatie. Bij ’s Heeren Loo omarmen we deze ontwikkeling en zetten we ons ervoor in om de zorg van de toekomst nog meer sámen vorm te geven. En zodoende bij te dragen aan een goed leven voor de mens met een beperking én diens verwanten. En mooi werk voor onze medewerkers.

Meer lezen? Op zijn LinkedIn-pagina schrijft Kees Erends regelmatig over zijn werk als bestuurslid van ’s Heeren Loo.

Gerelateerde items

Terug naar boven