Vacatures 14 nieuw

Haptotherapie

Haptotherapie is bedoeld voor cliënten van alle leeftijden en alle niveaus. Haptotherapie ondersteunt door middel van lichaamsgerichte ervaringen, activiteiten en (indien nodig en mogelijk) gesprek de cliënt om hem meer zicht te laten krijgen op hoe hij in het leven staat, omgaat met ruimte en keuzen, gevoelens etc. en hoe hierin zichzelf verder kan ontwikkelen.

  • Indicatiecriteria:

    • leeftijd: alle leeftijden;
    • ontwikkelingsniveau/IQ: alle niveaus;
    • problematiek: 
      • vastlopen in de ontwikkeling, zich uitend in bijvoorbeeld snel ruzie maken, agressief worden, zich terugtrekken en zelfverwonding;
      • grote (faal)angst, spanning, onzekerheid;
      • negatief lichaamsbeeld en/of negatief zelfbeeld;
      • onverwerkte ingrijpende levensgebeurtenissen die op het dagelijks leven van invloed zijn;
      • moeite met omgaan met en aangeven en aanvoelen van grenzen (van zichzelf en de ander);
      • verstoord hechtingsproces waardoor contactname/relatievorming verstoord verloopt, bijvoorbeeld onbegrensd in contact of juist extreem op zijn hoede/achterdochtig;
    • hulpvraag: bijvoorbeeld 
      • de cliënt zit niet lekker in zijn vel, voelt zich gespannen en/of komt niet tot rust. Begeleiders en ouders signaleren dit, maar weten niet hoe zij hier goed op in kunnen spelen;
      • de cliënt wil anders omgaan met (faal)angst, spanning en onzekerheid;
      • de cliënt voelt zich niet thuis in zijn eigen lijf en heeft hier in interacties last van.

    Contra-indicaties:

    • soms contra-sederende medicatie die maken dat cliënt zijn eigen lijf niet meer kan voelen (overleg met arts vooraf is dan geïndiceerd);
    • bij forse externaliserende gedragsproblemen is aanwezigheid van een vertrouwde begeleider voorwaarde.

  • Hoofddoel:

    • de cliënt is weer in contact met zijn eigen voelen en gevoelens.

    Subdoelen:

    • cliënt kan weer voelen / herkent eigen lichaamssignalen en gevoelens;
    • cliënt heeft inzicht in eigen gevoelens;
    • cliënt kan omgaan met emoties, spanningen, ruimte en nabijheid.
  • Aard werkzaamheden

    De haptotherapeut is gericht op de eigen vermogens van de cliënt, hem bewust te laten zijn van zichzelf, van wat hij zelf kan en wil en hoe hij daarnaar kan leren luisteren en handelen. Hoe meer ons gedrag voortkomt uit zelfbewustzijn, hoe makkelijker we ons bewegen, hoe belastbaarder, mobieler en vitaler we zijn. Dat leidt veelal tot het beter kunnen omgaan met zichzelf, de omgeving en situaties. En het kan zelfs ook leiden tot een afname van bepaalde klachten en / of problemen, bijvoorbeeld doordat emotionele en fysieke blokkeringen loskomen, herkend worden en worden verwerkt.

    Naast het gesprek en ervaringsoefeningen wordt er in de haptotherapie gebruik gemaakt van de aanraking. Aanraken is een heel natuurlijke basale manier van contact maken. Van alle zintuigen die we hebben komt de tast altijd binnen. Je kan je ogen afwenden, vingers in je oren doen, je neus dichtknijpen, maar de tast komt altijd binnen. Helder en duidelijk.

    Doordat gevoelens meer en sterker voelbaar worden, krijgt de cliënt meer inzicht.
    De eerste stap is dat de cliënt de wijze herkent waarop hij uiting geeft aan gevoelens en welke signalen zijn lichaam daarbij geeft. Als de cliënt die gevoelens en reacties herkent, is de tweede stap dat hij op de juiste manier (door ander gedrag of andere bewegingen) kan reageren. Daarmee ontstaat vaak ruimte om andere keuzen te maken die meer passen bij wie iemand in wezen is en hoe hij zich van binnen voelt. Dat maakt iemand tot een evenwichtiger persoon die in verbondenheid met zijn lijf en gevoel leeft en steviger is in contact met anderen.

    Haptotherapie spreekt iemand aan op zijn eigen vermogens en mogelijkheden. Het werkt bevestigend en maakt groei mogelijk. Binnen de veilige grenzen van de therapie wordt de cliënt uitgenodigd om zijn grenzen te verkennen en te verleggen, te experimenteren en te ervaren hoe dat is.

    Werkzame elementen

    Essentieel binnen haptotherapie is dat er met direct aanraken in contact tussen cliënt en therapeut wordt gewerkt: fysiek en lichaamsgericht werken, aan den lijve voelen en ervaren, aangeraakt worden en van daaruit verder ontwikkelen. Er worden verschillende werkvormen gebruikt:

    • Aanraken van de cliënt. Dit aanraken gebeurt op verschillende wijzen en plekken op het lichaam. Altijd afgestemd op de vragen en de draagkracht van de cliënt op dat moment. Bij het aanraken gaat het vooral om het voelen wat dat doet met en bij de cliënt. Waar zitten spanningen, hoe reageert hij op contact, hoe gaat hij met grenzen om, hoe gaat hij met belasting om, waar kan hij loslaten? Door aanraken wordt zonder woorden veel direct duidelijk. Grenzen worden voelbaar, spanningen worden duidelijk en aanraken werkt troostend en bevestigend. Door de directe, affectieve aanraking kan iemand zichzelf weer beter leren voelen.
    • Oefeningen met ruimte, afstand tot de ander, balans, enzovoorts. Welke ruimte neemt iemand in, hoe gaat iemand om met afstand en nabijheid? Hoe geeft iemand zijn eigen grenzen aan en hoe gaat hij om met grenzen van de ander? Hoe vrij is iemand in zijn keuzen en in zijn bewegingen? Neemt iemand zelf initiatief of is hij volgend? Hoe reageert iemand op de uitnodiging van de ander? 
    • Gesprek: praten over wat er in de therapiesessie gebeurd is, wat de cliënt heeft gevoeld en wat dit voor hem betekent. Daarbij probeert de therapeut de verbinding te maken met de patronen in iemands dagelijks leven. Soms geeft de therapeut concrete oefeningen mee om buiten de therapiesessies verder te oefenen en ontdekken. Naast praten kan er soms ook gebruik gemaakt worden van schrijven, tekenen, schilderen, enzovoorts.

    In de therapiesituatie gaat het om het contact. Alles wat daarbinnen gebeurt is iets om van te leren. Alles mag er zijn zoals het is, zonder oordeel. De ervaringen worden telkens vertaald naar hoe de cliënt dit tegenkomt in zijn dagelijks leven. Ook oefent de therapeut met de cliënt met wat er gebeurt als de cliënt anders reageert. Wat doet dat met zijn gevoel, zijn ruimte en zijn vrijheid? Daarbij wordt de link naar het dagelijks leven gelegd. Indien nodig worden hierbij de begeleiders ingeschakeld.

    Aanvullend voor jeugdigen:
    De richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming (de Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming ontwikkelt door Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), de Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO) en de Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW)) bevatten nog meer werkzame elementen rondom het ondersteunen van jeugdigen met ontwikkeling hulpvragen.)

    Betrokkenheid ouders en andere personen uit het sociale netwerk

    Therapie maakt altijd deel uit van het behandelplan van de cliënt dat met de cliënt, begeleiders en wettelijk vertegenwoordigers besproken is. Afhankelijk van niveau en leeftijd van de cliënt is er afstemming en aanwezigheid/meewerken van personen uit het netwerk.

    Specifieke aanpassingen voor de omschreven doelgroep(en)

    Omdat haptotherapie een beroep doet op voelen en gevoel, blijkt het voor deze doelgroep vaak een goede vorm van therapie te zijn. Bij mensen met een verstandelijke beperking kost het meer tijd om een relatie op te bouwen en te generaliseren naar het dagelijks leven. Hierdoor kost het traject meer tijd dan bij mensen zonder verstandelijke beperking.

    Duur, frequentie en vorm van de interventie

    Haptotherapie wordt individueel gegeven. De therapie start met 5 sessies kennismaken: elkaar als cliënt en therapeut ervaren en leren kennen. 

    Dan volgt een evaluatie met de cliënt, vertegenwoordiger en gedragswetenschapper om af te stemmen of dit juiste therapievorm is en of de gestelde doelen haalbaar lijken.

    Daarna 15 behandelsessies en dan weer evaluatie.
    Verlenging (15x) is mogelijk op basis van doelen en voortgang.

    Tijdsinvestering van de professional(s)

    Aantal sessies (de gehele interventie): 
    5 startsessies, daarna 15 behandelsessies met mogelijk verlenging met nog eens 15 sessies.

    Aantal minuten per sessie: 

    45 minuten directe tijd, 30 minuten indirecte tijd (overdracht, voorbereiden, uitleg, enzovoorts).

  • Setting

    Een behandelruimte met een zachte comfortabele behandeltafel (hoog/laag te zetten) waar cliënt op kan liggen. Mogelijkheid voor de cliënt om zich om te kleden. Ruimte moet voldoende groot zijn om ook oefenvormen met bijvoorbeeld een bal en wiebelplank te kunnen doen.

    Materialen zoals handdoeken, ballen, stokken en wiebelplank.

    Ruimte moet voldoende warm zijn omdat cliënt deels gekleed op tafel ligt.

    Professional

    Minimaal HBO opgeleide en gediplomeerde haptotherapeut (bij erkende Haptotherapie opleidingen in Doorn en Berg en Dal).

  • Gebaseerd op / bewerking van:

    Haptonomie is ontwikkeld door Frans Veldman (2003). In Nederland is zijn gedachtengoed ontwikkeld tot haptotherapie (Plooij, 2015). In Doorn op de Academie voor Haptonomie en in Berg en Dal worden therapeuten opgeleid.

    • Veldman, F. (2003). Haptonomie. Wetenschap van de affectiviteit. Utrecht: Uitgeverij Bijleveld.
    • Plooij, E. (2015). Haptotherapie, praktijk en theorie. Amsterdam: Pearson Benelux BV.
    • www.haptonomie.nl.

    Effectiviteit

    Er is geen onderzoek bekend naar de effecten van haptotherapie met mensen met een beperking.

Terug naar boven